Bugun...

Koray YAZICI
DİN ve DEİZM…..
Tarih: 09-04-2018 23:20:00 Güncelleme: 09-04-2018 23:20:00


Son dönemde özellikle gençler arasında deizmin yayıldığına ilişkin bir yığın habere, araştırmaya, görüş ve düşünceye rastlıyoruz. Hatta öyle ki bu yayılıştan imam hatip liseli öğrencilerin bile deyim yerindeyse nasiplendiği  ileri sürülüyor.

Bu, öylesine ortaya atılmış bir iddia değil. Deist imam hatipliler gerçeği geçtiğimiz günlerde  Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğünün kentteki bazı dinci kurumlarla birlikte gerçekleştirdiği bir çalıştay sonucu kamuoyuna açıklandı.İmam hatip liseliler arasında bile deist düşünce yayılıyorsa gençliğin diğer kesimlerinde bu düşüncenin daha fazla taraftar bulması doğaldır. Ya da kim bilir tam tersi de mümkündür. Yani aslında gençliğin diğer kesimlerinde değil de özellikle İmam Hatip Liseliler arasında bu düşünce daha çok yayılıyor olabilir. Zira deizm, din karşıtı bir düşünce olarak yoğun dini eğitime karşı geliştirilen hesaplanmamış bir refleks olma özelliğini de içeriyor.

Peki, nedir deizm? Deizmi doğru anlıyor muyuz?Buyurun okuyun merak ediyorsanız…

1.   Öncelikle deizm kesinlikle bir inançtır. Deizmi bir inançsızlık türü olarak nitelemek gerçeği kabullenemeyen dinci çevrelerin bir mücadele argümanıdır. Deizm bir inanç olduğundan ötürü deistleri de doğal olarak “inançlı” kimseler olarak görmek durumundayız. Dinci çevreler kendileri gibi inanmayan herkesi inançsızlıkla suçladıkları için deistleri de bu şekilde tanımlama yoluna başvuruyorlar. Böylece muhtemel deist adaylarını engelleyebileceklerini sanıyorlar. Oysa bu mümkün değildir.

2.   Deizm, felsefî  literatürde Türkçeye “yaradancılık” olarak çevrilmektedir. Bu da deizmde bir yaratılma inancının varlığını ortaya koyması bakımından dikkat çekicidir.

3.   Deizmde temel işlevi yaratmak olan bir Tanrı inancı vardır. Zaten deizm sözü de Latince Tanrı / Allah anlamına gelen Deus sözünden türemedir. Buna Türkçe olarak bir nevi Tanrıcılık / Allahçılık / Tengricilik diyebiliriz.

4.   Deizme göre bütün varlıkları var eden / yaratan bir Tanrı vardır. Kişi bu Tanrıyı kendi aklıyla keşfedebilir.

5.   Deizmde tek Tanrı inancı vardır. Deizme göre Allah / Tanrı / Tengri birdir.

6.   Deizme göre Tanrı / Allah bütün varlıkları var etmiş ve evrenin işleyiş kurallarını belirlemiştir. Evren Tanrı’nın koyduğu işleyiş kuralları çerçevesinde işlemektedir. Tanrı’nın evrene sürekli müdahale etmesi diye bir şey söz konusu değildir. Oysa deizm karşıtı teizmde Allah evrene sürekli müdahale etmektedir. Teizm kategorisinde; Musevilik, Hıristiyanlık, İslam, Hinduizm gibi dinler vardır.

7.   Deizme göre din yoktur. Tanrı; peygamber yahut kutsal kitap göndermiş değildir. Tanrı’nın peygamber, kutsal kitap ve din gönderdiğine inanmak akıl dışıdır. Zira insan, zaten Tanrı’nın verdiği akılla neyin doğru neyin yanlış olduğunu anlayabilir, bilebilir. Bunun için vahye, peygambere, kutsal kitaba, dine gerek yoktur.

8.   Deizme göre insan, ahlaki kurallara uymakla yükümlüdür. İnsan yükümlü olduğu ahlaki kuralları aklıyla keşfedebilir.

9.   Deizmde ölüm sonrasına ilişkin düşünce net değildir. İyilik ve kötülüğün neden sonuç ilişkisi çerçevesinde sonuçlarını zaten dünya yaşamında herkes görmektedir. Bu nedenle, ölüm sonrası başka bir yaşam ve o yaşamda ödül ve cezanın olacağı şeklindeki düşünce genel olarak reddedilmektedir. Ancak deist olduğu halde ölüm sonrası yeniden dirilişi ve ödül – ceza inancını savunanlar da vardır. Hatta reenkarnasyona inanan deistler de vardır.

10. Deizmde keramet, mucize, cennet, cehennem, cin, melek, büyü, şeytan, sevap, günah, ibadet, kader gibi kavramların yeri yoktur.

11. Deizmde iyi insan olmak esastır. Günah ve sevap yahut haram ve helal değil iyilik ve kötülük vardır. Her insan iyilik yapmak ve iyi insan olmakla yükümlüdür. İyilik yapan, karşılığını iyilik olarak görür.

12. Deizme göre evrim olabilir de olmayabilir de… Deizme göre insan, Allah’ın / Tanrı’nın oluşturduğu kurallar çerçevesinde, daha ilkel canlıların evrimleşmesi sonucu oluşmuş olabilir. Bir var ediciye / yaratıcıya inanmak, o yaratıcının, insanı aşama geçirmeksizin bir anda yarattığı düşüncesine inanmayı gerekli kılmaz.

13. Deizmde yaratıcıya ilişkin Yüce Varlık, Evrenin Büyük Mimarı, Doğanın Tanrısı gibi nitelemeler yapılır.

14. Tarihte pek çok deist düşünür; filozof, sosyolog, bilim insanı olsa da deizmin bir lideri, kurumsal bir yapısı, merkezi, örgütü yoktur. Deizm insanların bireysel olarak keşfettikleri doğal bir inanıştır. Hatta deizm için mevcut bütün dinleri ve din mefhumunu reddeden akıl ve doğa dini diyebiliriz.

Not :Konu hakkında daha derin bilgilenmek isteyenler Merhum Yaşar Nuri Öztürkün Deizm adlı kitabını okuyabilirler..

Sevgilerimle..



Bu yazı 4920 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI